Stopklatka: Żydzi z lasu

Kuba Dąbrowski

Partyzanckie życie, czyli fotografia ratuje życie Faye Łaziebnik

Rok 1940. Miejscowość Lenin, okolice Pińska na dzisiejszej Białorusi. 16-letnia Faigel „Faye” Łaziebnik prowadzi jedyny w okupowanym przez Sowietów mieście zakład fotograficzny. Fachu nauczyła się od swojego starszego brata Moishego, który przed wojną był fotografem w pobliskim Łunińcu. Faye jest bardzo sprawną rzemieślniczką, robi portrety ślubne i zdjęcia do dokumentów.

W 1941 roku do Lenina wkraczają Niemcy. Żydowscy mężczyźni w wieku produkcyjnym zostają wywiezieni do obozu pracy w miejscowości Hancewicze. Kobiety lądują w getcie. Studio Faye nie przestaje działać, naziści zmuszają ją do wywoływania dokumentacji ich działań. 14 sierpnia 1942 roku następuje likwidacja getta. Hitlerowcy rozstrzeliwują 1850 Żydów. Oszczędzonych zostaje tylko 27 potrzebnych im osób: stolarz, krawiec, szewc, kowal i drukarz z rodzinami oraz samotna fotograf. Faye robi odbitki zdjęć masowych grobów, wśród stosów ciał rozpoznaje swoich bliskich.

Kilka tygodni po likwidacji getta miasto atakują partyzanci z operującego w okolicznych lasach oddziału Mołotow. Żądna zemsty i niemająca nic do stracenia Faye przyłącza się do nich, zostaje sanitariuszką. Zabiera ze sobą aparat. Nieporęczny, przystosowany do studyjnej pracy Doppel Anastigmat nie nadaje się do fotografowania podczas niebezpiecznych akcji. Faye koncentruje się więc na dokumentowaniu codziennego życia w lesie. Nie jest artystką, raczej zwykłą kronikarką. Robi zdjęcia kolegów wypływających na akcje kajakiem, portrety znajomych, grupowe zdjęcia oddziału itp. Technologia jej pracy jest iście partyzancka. Faye za pomocą zdobycznych chemikaliów i wody z rzeki sama produkuje wywoływacz i utrwalacz. Jej proste pamiątkowe fotografie to jedyna znana wizualna dokumentacja działalności Żydów w partyzantce.

Kuba Dąbrowski
„Przekrój” 26/2009

wpisz swój komentarz

Tytuł:		Pseudonim:
Treść:		E-mail:		Zapisz
	Wydawnictwo "Przekrój" sp. z o.o. zastrzega sobie prawo do usuwania komentarzy łamiących polskie prawo lub zasady dobrego wychowania.

komentarze do artykuŁu

Brak opinii.